تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی

تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی- گروه وکلای دادشید

(مقالات حقوقی،حقوق مدنی،خلع ید،تصرف عدوانی،مال غیر منقول، تصرف غیر مجاز،دعوای تخلیه،مشاوره اینترنتی،مشاوره حقوقی،موسسه حقوقی ،وکالت،درخواست وکیل،وکیل،مشاور)

تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی

خلع ید به لحاظ حقوقی عنوان دعوایی است که مالک یک مال غیر منقول(خانه،مغازه،زمین)بطرفیت متصرف غیر قانونی مال خود اقامه می کند و از دادگاه(امروزه شورای حل اختلاف)می خواهد که به روند تصرف غیر مجاز متصرف پایان بخشیده و ملک وی را از تصرف او خارج کرده و تحویل او بدهند،بعنوان مثال من دارای یک مغازه می باشم و به مسافرت می روم بعد از ۲سال مراجعت می کنم و متوجه می شوم یکی از همسایگان مغازه از غیبت من سوء استفاده کرده و به تصرف مغازه پرداخته و در آن مبادرت به فروش لوازم یدکی اتومبیل می نماید،هر چند به او تذکر داده می شود حاضر نمی گردد مغازه را تحویل دهد اینجاست که من باید با در دست داشتن به شورای حل اختلاف محل وقوع مغازه مراجعه کرده و با تنظیم دادخواست و طرح دعوی خلع ید بطرفیت متصرف که اصطلاحا غاصب تلقی می شود حق خود را مطالبه نمایم ،شرط اصلی جهت طرح دعوی مذکور داشتن بلا منازع است یعنی باید ی داشته باشیم که ما را ۱۰۰درصد ثابت کند مثل دفترچه سیم سرب،یا حکم قطعی اثبات .اما اگر واقعا مالک باشم اما مدرکی برای اثبات آن نداشته باشم و طرف مقابل هم ادعای مرا قبول نداشته باشد اینجا باید ابتدا به دادگاه مراجعه کنم و دعوای اثبات مطرح نمایم و با گرفتن حکم قطعی اثبات دعوای خلع ید در شورای حل اختلاف مطرح نمایم والا موفق نمی شوم .(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)
 
لازم به ذکر است دعوای خلع ید با دعوای تصرف عدوانی و تخلیه ید متفاوت است زیرا منشاء دعوای خلع ید غصب است و هیچ ی بین مالک و متصرف وجود ندارد اما در تخلیه قرارداد وجود دارد اما با وصف اینکه مدت پایان پذیرفته است مستاجر حاضر به تخلیه ملک نیست اینجا باید دعوای تخلیه مطرح کرد که در آن عین ملک نیز شرط نیست همین که شما مالک منافع هم باشی کفایت می کند،تصرف عدوانی نیز که به دو صورت کیفری و حقوقی قابل طرح است باز موضوع فرق می کند در دعوای تصرف عدوانی حقوقی فقط اثبات سابقه تصرف کافی است و نیازی به اثبات (عین و منافع)نیست همین که سبق تصرف خواهان و لحوق تصرف خوانده و عدوانی بودن تصرف ثابت شود کافی است اما در شکایت تصرف عدوانی کیفری که طبق ماده۶۹۰ قانون مجازات اسلامی مصوب سال۱۳۷۵ مطرح می شود اختلاف نظر وجود دارد عده ای مالکیت را شرط می دانند اما عده دیگری فقط سبق تصرف را کافی می دانند که رویه قضایی نظر اول یعنی اثبات مالکیت را پذیرفته است. با توجه به ق.آ.د.م رسیدگی به دعوای خلع ید در حیطه اختیارات دادگاه عمومی میباشدو دعوای تصرف عدوانی به انتخاب مدعی می باشد.(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)
در مواردی هم مدعی طبق ماده ۶۹۰ ق.م عمل مینماید که از نظر مهلت و مدت شکایت محدودیت ندارد.(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)
وجود اشتراک و افتراق:۱- در دعوای تصرف عدوانی رعایت تشریفات دادرسی لازم نمیباشد در صورتیکه در خلع ید رعایت این تشریفات لازم میباشد.۲-هر دو دعوا قابلیت تجدید نظر را دارند.۳-در خلع ید به موجب ماده ۱ قانون اجرای احکام حتماْ حکم باید قطعی و بعد اجرا گردد در صورتیکه در دعوای تصرف عدوانی چون بلا فاصله قابل اجرا میباشد نیازی به قطعی شدن و صدور اجراییه ندارد و درخواست تجدید نظر مانع اجرا نمیباشد.(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)
کسانیکه حق شکایت یا طرح دعوا را دارند :-۱ در تصرف عدوانی لازم نیست شاکی مالک باشد بلکه مستاجر . مباشر .خادم . رعیت . گر و هر کس به نمایندگی یا به امانت مال غیر را متصرف است میتواند به قائم مقامی مالک طرح دعوی نماید.(ماده ۱۷۰ ق.آ.د.م)۲-در دعوی خلع ید فقط اشخاص ذینفع یا یا قائم مقام یا نماینده قانونی میتواند طرح دعوی نماید.هزینه دادرسی :۱- دعوی تصرف عدوانی و مزاحمت و ممانعت از حق غیر مالی میباشد.۲- دعوی خلع ید در دعوی اموال غیر منقول مالی تلقی گردیده و از نظر پرداخت هزینه دادرسی بر مبنای ارزش معاملاتی املاک در هر منطقه عمل میشود و اختلاف و یا عدم اختلاف در مالکیت تاثیری ندارد.(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)
رسیدگی :۱- در دعوی تصرف عدوانی خارج از نوبت و ملاک حد عرفی و تصمیم قاضی دادگاه میباشد.۲- در دعوی خلع ید وقت تعیین میگردد.اعتبار امر قضاوت شده :۱- دعوای رفع تصرف عدوانی و خلع ید بطور همزمان یا جدا از هم قابل طرح در مراجع صالحه میباشد.۲- اعتبار حکم قاضی در مورد تصرف عدوانی تا موقعی است که قاضی ماهوی حکم نداده است.۳- حکمی که در خصوص دعوی رفع تصرف عدوانی صادر شده اعتبار امر مختوم یا قضاوت شده را ندارد بنابراین خواهان یا خوانده میتواند دادخواست خلع ید تقدیم دادگاه نماید ولی بالعکس حکم قاضی ماهوی اعتبار امر مختوم یا قضاوت شده را دارد و خواهان یا خوانده نمیتواند در خصوص همان موضوعی که قبلا مورد حکم واقع شده دعوی تصرف عدوانی را اقامه نماید.(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)
سابقه تصرف عدوانیدرسال ۱۳۰۹ قانون جلوگیری از تصرف عدوانی، شأن نزول آن این بود که قانون ثبت اسناد و املاک ۱۳۱۰ به تصویب رسید، در همان زمان که زمین های تصرف را می خواستند بدهند، شرائطی برای دادن گذاشتند و گفتند هرکسی که ملکی را در تصرف دارد، صرف تصرف مجوزی برای مالیکت نیست بلکه باید آثاری از تصرف داشته باشد.مثلا” زمین دارد، کشت کرده باشد، ساخت و ساز در زمین کرده باشد، مأمور ثبت بررسی می کرد و اگر به رسمیت می شناخت، می دادند. در آن زمان، افرادی در زمین های مجاور آثار تصرف ایجاد می کردند، نهال می کاشتند، املاک دیگران را ملک خود معرفی می کردند. دراین زمان قانون تصرف آمد و گفت دادگاه باید دخالت کند و بررسی کند و اگر تصرف عدوانی شد، ملک را به مالک می دهد.در قانون آیین دادرسی مدنی سال ۱۳۱۸ قوانین مفصل تری …از ماده ۳۳۴ به بعد قانون فوق تعیین کرد.(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)همچنان دادگاه مرجع رسیدگی به دعاوی تصرف عدوانی و اعاده وضع به حالت سابق و رفع تصرف یود.از تصرف فوق به « تصرف عدوانی حقوقی » تعبیر می شود.سه رکن تصرف عدوانی سه رکن لازم بود تا دادگاه حقوقی حکم دهد، که عبارتند از: سبق تصرف، لحوق تصرف و عدم رضایت صاحب ملک به تصرف جدید.یک قید زمانی دراین قانون بود، یعنی متصرف سابق باید ثابت کند که حداقل یک سال ملک را در تصرف داشته است و ثابت کند که ظرف حداکثر یک سال از زمان تصرف جدید شکایت کرد.(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)اگر یک سال گذشت باید به دادگاه حقوق می رفت و خلع ید اقامه می کرد.در سال ۱۳۵۲ قانون اصلاح قانون جلوگیری از تصرف عدولانی وضع شد.اموال منقول را مشمول اموال غیر منقول قرار داد. چون نیروی انتظامی رفع تصرف می کرد، این تصرف به « تصرف عدوانی انتظامی » معرف شد، که بر عهده دادسراست.قبلا” در داسرا یک دایره ای بنام دایره تصرف عدوانی بود و دادسرا طبق قانون فوق عمل می کرد.طریقه عملاول:اگر مال منقول مرا کسی تصرف می کرد، باید ثابت می کردم که حداقل یک ماه این ملک یا مال منقول را در اختیار داشتم.دوم:ظرف حداکثر یک ماه از تاریخ تصرف جدید باید شکایت می کردم.سوم: دادسرا بدون ورود به ماهیت که مالک کیست ادعای مالکیت درست است یا خیر؟،(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی) دستور می داد که وضع را به حالت سابق بر گرداند.هر ادعایی اگر خوانده یا مشتکی عنه داشت، ارشاد می شد که به دادگاه حقوق اقامه دعوی کند،یعنی خلع ید، اجره المثل ایام تصرف را بگیرد.به موازات تصرف عدوانی حقوقی و انتظامی، دو قانون دیگر قابل دسترس بود، که عبارتنداز : اول- ماده ۳۰۸ ، که این ماده درمحاکم مورد تحلیل قرار گرفت و محاکم آن را مبنای دعوی خلع ید قرار دادند.سه موضوع باید ثابت شود تا حکم به خلع ید صادرشود، که عبارتند از: ۱- خواهان مالک باشد. ۲- در زمان طرح دعوی، خوانده ملک را تصرف کرده و استیلا دارد. ۳- تصرف عدوانی است یعینی بدون رضایت ملک است.دعوی تخلیهزمانی است که خواهان دعوی به شخص خوانده اذن داده باشد که ملک او را تصرف کند ولی حالا او ازش عدول کرد یا در قالب بوده و مدت منقضی شد(پایان مدت اذن با )، این اذن محض است درقالب … هبه جایز، وحتی در قالب وقف (در برخی وارد).دعوی تخلیه یا به تعبیر دقیق تر، تخلیه ید باید مطرح شود.چون خود خواهان این ملک را با اذن در اختیار خوانده قرار داده بود. یا رجوع کرد یا مدت آن به پایان یافت (ماده ۶۹۶ )آخرین مورد،قانون مجازات عمومی سابق ۱۳۰۴، تصرف عدوانی را حسب جزایی و کیفری دارد. حبس تعیین کرد.بدین ترتیب تصرف عدوانی کیفری مطرح شد.درحال حاضر ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی است.قانون آیین دادرسی مدنی شد، مواد ۱۵۸ به بعد،تغییر مواد داد.ماده ۳۰۸ بقوت خود باقیست.ماده ۳۹۶ باقیستقانون جلوگیری اصلاحی سال ۵۲ ، کلا” نه جزئا” به قوت خود باقی است.نسخ جزئی شدن است.(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)
ارکان تصرف عدوانی سه چیز است که بیان شد.قانونگذار مبنای او احترام به تصرف ما بوده است و جلوی غیر ذوالید را می گیرد. دعاوی تصرف تصرف عدوانی اعم از این که تصرف سابق مالک باشد یا خیر؟، داشته باشد، خوانده دعوی مالک است یا خیر؟، مالکیت دارد یا خیر؟، از نظر قانونگزار تنها ثابت شود که قبل از تصرف متصرف عدوان(خواه مالک باشد یا خیر) همین که من متصرف سابق باشم دادگاه حکم رفع تصرف و دستور رفع تصرف بدهد.خلط بحثخواهان رفع تصرف (حقوقی یا انتظامی) خوانده مالکیت ارائه می کند، تنها به تصرف سابق توجه می شود نه مالکیت.(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)خود قانونگذار در قانون آیین دادرسی مدنی به این امر توجه کرد و می گوید سند مالکیت ملاک نیست،اما یک معافیت قرارداد و اگر سند مالکیت ارائه شود، این امر او را از اثبات تصرف سابق بی نیاز می کند.سند مالکیت قرینه تصرف سابق است.اما ارائه سند مالکیت قرینه قطعی بر تصرف سابق نیست.لذا دعوی تصرف عدوانی را دعوی مالکیت نمی گویند.دعوی خلع ید تنها از سوی مالک پذیرفته است اعم از این که تصرف سابق داشته باشد یا خیر؟. ولی اگر تصرف سابق هم دارد دو راه دارد، که عبارتنداز:(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)
اول: راه تصرف عدوانی را در پیش بگیرد. زمانی خوب بود که به دعاوی تصرف عدوانی خارج از نوبت رسیدگی می شد، ولی حال که زمان بر است، خیر.دوم: خلع ید را در پیش بگیرد.خلع ید را اصولا” دعوی مالکیت گویند.دادگاه وارد مالکیت و اصل امر می شود.یک نکته فراموش شده، قانون جدید تصرف عدوانی آیین دادرسی مدنی، زمان یک ساله را برداشت.آیا قانون اصلاح قانون جلوگیری سال ۵۲ منسوخ است یا خیر؟.رویه بسیاری از محاکم(نظریه اداره حقوقی) قانون جلوگیری درخصوص اموال غیر منقول مسنوخ است، چون قانون آیین دادرسی مدنی جدید که زمان را حذف کرد،اما دراموال منقول، قانون جلوگیری باقیست. مثلا” گوید، یکی موتور مرا غصب کرد، نه سرقت کرد.ماشین را به زور گرفت و هر روز از چشم من رد می شود می گوید احتیاج نداری نمی دهم.مهلت یک مامه در آن باقی است، دادسرا می تواند رسیدگی کند.دیگر به سند توجه نمی شود بلکه فقط تصرف.تصرف عدوانی در ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی آیا ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی- تعزیرات و مجازات های بازدارنده، معطوف به تصرف عدوانی است ، شرائط آن چیست و کجاها باید اجرا شود و قلمرو آن چیست؟.(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)
قلمرو: املاک و اموال غیر منقول مانند ساختمان، ملکشرائط: سه نظر است که نظریه رایج و معمول درمحاکم، مستنبط از ماده ۶۹۰ قانون فوق، اصولا” تصرف عدوانی کیفری شاکی او باید مالک ملک باشد.فقط مالک ملک می تواند شاکی باشد، نه متصرف ولو متصرف مأذون باشد مانند مستأجر( باید دعوی تصرف حقوقی اقامه کند)، مستعیر.اعم از این که آثار تصرف ایجاد شده باشد،فقط تصرف شده است مثلا” زمین کشاورزی را تصرف کند، کشت کند، چه نکند، خانه را بگیرد و تصرف کند.نتیجه گیریآیا ماده ۶۹۰ مذکور ضمانت اجرای کیفری برای تصرف عدوانی حقوقی مواد ۱۵۸ به بعد قانون آیین دادرسی مدنی یا ضمانت کیفری برای خلع ید موضوع ماده ۳۰۸ ؟.با این تفسیر، چون بحث مالکیت و نه سبق تصرف مطرح شد، ماده ۶۹۰ یک ضمانت اجرای کیفری برای خلع ید را مطرح می کند.برابر رای وحدت رویه، تخریب اموال مشاع بین شاکی و شاکی جرم است، ولی سرقت ، کلاهبرداری، خیانت در امانت و تصرف عدوانی مال مشاع جرم نیست.(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)(تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی)

 


گروه وکلای دادشید

موسسه حقوقی ندای عدالت ساعی (گروه وکلای دادشید) با بهره گیری از وکلای پایه یک دادگستری آماده ارائه انواع خدمات حقوقی و در مراجع حقوقی کیفری دیوان عدالت و  سایر مراجع حقوقی و اداری توسط  و مشاوره حقوقی در سرتاسر کشور می باشد جهت ارتباط با این مجموعه اینجا را کلیک کنید.

همیشه بخاطر داشته باشید؛ مسائل مشابه حقوقی الزاماََ راه حل مشابهی ندارند بدون مشورت با یا مشاور حقوقی هیچ گونه اقدامی انجام ندهید.